Farmakogenetik - Genetik - Medical Park

Farmakogenetik

Son 10 yılda insan genetiği üzerinde yapılan çalışmalar, genlerimizin ilaçlara verdiğimiz tepkiler üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Farmakogenetik analiz ilaçlara verdiğimiz tepkileri etkileyen genetik farklılaşmaları saptamaktadır. Test için sadece ağız içi dokusu veya kan örneğinin verilmesi yeterlidir.Farmakogenetik Farmakogenetik analiz sayesinde belirli ilaçların tedavide kullanılmasından önce analizler yapılarak ilaç toksitesi önceden belirlenebilmektedir. Testler sonrasında halen kullandığınız veya gelecekte kullanabileceğiniz ilaçların güvenli ve etkin kullanımı üzerinde rol oynayabilecek herhangi bir genetik farklılaşmayı tespit etmek üzere önerilir.

Yapılan araştırmalarda; tedavi amaçlı kullanılan ilaçların vücuttan uzaklaştırılmasında etkili olan enzimlerin regülasyonunu sağlayan genetik bölgelerin varlığı ortaya konmuştur. Ayrıca, genetik değişimlerin kanser tedavisi için kullanılacak ilaçların belirlenmesindeki etkin rolü kanıtlanmıştır.

Farmakogenetik Analiz Testinin Yararları Nelerdir?

  • Farmakogenetik analiz testi ile ilaçların işlenmesinde rol oynayan Sitokrom P450 enzimlerinin işlevlerini değiştiren genetik farklılaşmalar saptanır.
  • Hekiminizin kişisel genetik yapınıza özel olarak hangi ilaçların sizin için yararlı veya etkisiz olduğunu önceden bilmesine olanak sağlar.
  • Warfarin (Kumadin), klopidogrel (Plavix) ve antipsikotik ilacların kullanılmasından önce yapılan genetik testlerle ilaç sensitiviteleri önceden belirlenebilmektedir.
  • Toksite oluşturacağı saptanan ilaçlar için doz ayarlamaları yapılarak veya alternatif ilaçlar tercih edilerek hastaların istenmeyen yan etkilerden korunması sağlanabilmektedir.
  • Hekiminiz tedavi için en uygun ilaçları belirleyerek doz ayarlaması yapabilir. Böylece en güvenli ve etkili tedavilerden faydalanabilirsiniz.
  • Seyahatlerde veya acil müdahele gerektiren durumlarda hekimler bu yaşamsal önemdeki bilgiyi öğrenebilirler.

Farmakogenetik testler sayesinde kişinin genetik yapısı ile kullanacak olduğu ilacın karşılaştırılarak en uygun ilacın ve en uygun dozun seçilmesininin sağlanabiliyor. Bu testi yaptırmanın hem doktor hem de hasta için önemli avantajları vardır. Genetik özelliğe göre tedavi edici etkisi en fazla ve yan etkisi en az olan ilacı seçme imkanının yanında hasta için en uygun doz bulunarak, ilaç hastaya önerilir. En doğru ilaç en doğru dozda kullanıldığı için hasta hızla iyileşir, yan etkiler ise en aza indirilir. Hasta çeşitli ilaçlar arasında kendine uygun olanı deneme yanılma yolu ile değil, genetik testlerini yaptırarak bilimsel bir yolla bulmuş olur. Kullandığı ilaç sayısı ve hastalığının tedavi süresi azalacağı için maddi olarak ta çok önemli kazançlar sağlar.

Her hastanın ilaca verdiği cevap farklılık gösterir

Hastaların ilaca verdikleri cevaplarda çeşitli farklılıklar görülür. Aynı hastalığı olan farklı kişiler aynı ilaca farklı cevaplar verebilmektedirler. Örneğin baş ağrısı çeken 3 kişi olduğunu düşünelim. Bu 3 kişiye aynı ağrı kesiciyi verelim. Hastalardan birisinin ağrısı dinerken ikinci hastanın ağrısı devam edebilir, üçüncü hastanın ise baş ağrısı devam ettiği gibi ilacın yan etkisi olarak mide ağrısı da başlayabilir. İlaca verilen cevapta kişiler arasında farklar görülmesinin çeşitli sebepleri vardır. Bunlardan en önemlileri olarak sayabileceklerimiz yaş, cinsiyet, kilo, beslenme alışkanlıkları, kişinin yaşam tarzı, çevresel faktörler, kullanılan diğer ilaçlar olsa da bu konuda en önemli faktör kişinin genetik yapısıdır.

Genetik yapı değiştirilemez!

Bu tür testler sonrasında toksisite oluşturacağı saptanan ilaçlar yerine tedavi için alternatif ilaçların tercih edilmesi hastaların istenmeyen yan etkilerden korunmasını sağlayacaktır. Günümüzde uygulanmakta olan bazı genetik testler ile gereksiz kullanılan veya yan etkileri yüksek olabilecek ilaçlar önceden saptanabilmektedir. Farmakogenetik; kişilerin genetik yapılarında varolan varyasyonlar nedeni ile ilaçlara karşı verdikleri yanıtlardaki değişiklikleri inceler. İlaçların metabolize edilmesinde rol alan veya mekanizmanın işlemesinde etkin olan genetik yapılardaki farklılıklar bazı kişilerde ilacın yararlılığını ve/veya zararlı etkilerini etkileyebilmektedir. Genetik yapı değiştirilemez. Fakat genetik yatkınlıklara uygun şekilde yaşam tarzını değiştirmenin hastalıkların ortaya çıkmasında etkili olduğu bilimsel bir gerçektir. Bu şekilde alınabilecek önlemler ile bazı hastalıklardan korunabilir, yaşam kalitesi artırabilir ve ömür uzatılabilir. Kalp damar hastalıkları, felçler, diyabet, osteoporoz ve kanser gibi kompleks hastalıkların riski azaltılabilir.

Organlarımız da bireysel farklılıklar gösterir

İnsanoğluna baktığımızda nasıl hiç kimse bir diğerinin aynısı değil ise, kimsenin burnu, kaşı gözü eli, saçı bir diğerinin tıpkısı değil ise ilaçların etki ettiği organlarımızda böyle bireysel farklılıklar gösterirler ve ilaçlara farklı cevaplar verirler. Bu bireysel genetik farklılıklar nedeni ile bazen, hastalara ilaçların, kısa ürün bilgilerinde önerilen dozlarından daha az ya da daha fazla verilmeleri gerekebilir, hatta bazen ilacı bir başkası ile değiştirmek gerekebilir. Peki, bunu nereden bileceğiz, doktorumuz bunu nasıl anlayabilir ve bu konuda bizi nasıl uyarabilir. Bu soruların cevabını ancak yaptıracağımız genetik testlerin sonucunda alabiliriz.